Polski system transportu coraz mocniej się dusi. Dotyczy to nie tylko transportu drogowego i jego ciągle nie najmocniejszej infrastruktury, ale także lotnictwa i w ogromnej mierze – transportu kolejowego. Obecnie zaledwie 19,9% ogólnej długości torów pozwala osiągać prędkość na poziomie przynajmniej 120 km/h. Natomiast na 41,9% prędkości nie przekraczają 80 km/h. Polskie drogi są zatłoczone, transport lotniczy boryka się z wielkimi problemami, a mobilność społeczeństwa zwiększa się z każdym rokiem. Zgodnie z prognozami CNTK, łączna praca przewozowa w branży kolejowej wzrośnie pięciokrotnie, to jest z 2,2 mld pasażerokilometrów rocznie w 2005 roku do 10,7 mld pasażerokilometrów w 2030 roku.
Najbardziej pilna potrzeba wprowadzenia kolei dużych prędkości dotyczy połączeń pomiędzy Warszawą i najważniejszymi aglomeracjami w kraju. W przypadku połączeń Warszawy z Krakowem oraz z Górnośląskim Okręgiem Przemysłowym standard ten zostanie zapewniony poprzez modernizację istniejącej Centralnej Magistrali Kolejowej. Jeśli chodzi o połączenie Warszawy z Trójmiastem znaczący efekt osiągnięty zostanie poprzez prowadzoną modernizację istniejącej linii.
Wprowadzenie szybkich pociągów w relacjach łączących Warszawę z Łodzią, Wrocławiem i Poznaniem wymaga zbudowania całkowicie nowej linii kolejowej przeznaczonej dla dużych prędkości. Już obecnie przepustowość niektórych odcinków linii istniejących łączących te aglomeracje jest bliska wyczerpania. Dotyczy to szczególnie odcinków przywęzłowych w rejonie Warszawy, Poznania oraz Wrocławia. W przypadku istniejącego połączenia Warszawa-Wrocław problemem jest znaczące wydłużenie trasy, wynikające z prowadzenia pociągów przez Poznań (trasy krótsze mają gorsze parametry techniczne).
Bardzo istotną grupę przesłanek wskazujących na potrzebę budowy linii dużych prędkości stanowią względy ekonomiczne, w tym szczególnie urbanizacyjny wpływ nowoczesnej i szybkiej kolei na rozwój regionów. Tak jak w przypadku Francji, kolej może odegrać bardzo ważną rolę integracyjną i modernizacyjną w aglomeracjach, zwiększając jednocześnie konkurencyjność całego państwa na europejskim rynku przewozów.
W przypadku połączenia Wrocław/Poznań-Łódź-Warszawa bardzo ważne jest wypełnienie uwarunkowanej historycznie luki w sieci kolejowej, polegającej na braku krótkiego połączenia Warszawy z Wrocławiem oraz izolacji komunikacyjnej południowej Wielkopolski.
